Achter de letters van het boek

Door Wilma Fels
  • 02 december 2016
  • reacties
  •  

Achter de letters van het boek, spreken de gedachten van de schrijver.

Najaar. Het perfecte seizoen voor een kop thee, een dekentje, kaarsen en vooral een goed boek. Hongerig word ik ervan, al die mooie titels en nieuwsgierig naar de verhalen, die de letters tussen het kaft verbergen. 

Als ik de drempel overstap van Boekhandel Gellekink voel ik me dan ook als een kind in de snoepwinkel. Waar te beginnen met mijn zoektocht naar het perfecte boek, als er zoveel mooie verhalen mij toeroepen vanuit deze prachtige, ruime winkel. Mijn oog valt via de tijdschriften en de bestseller “Judas”, op een kast tegen de winkelmuur. Boeken uit de streek en zelfs van schrijvers uit Eibergen. Mijn oog valt op namen als Bert Smeenk, Leonie Holweg, Wim Essink en Netty Hengeveld. Bijzonder. Ik vraag Ronald Blankvoort naar zijn winkel. Trots vertelt hij mij, dat de winkel inmiddels door de vierde generatie voortgezet wordt. De boekhandel, een begrip in Eibergen, bestaat al sinds 1885 en was toen bekend als sigarenwinkel. Langzamerhand is de zaak door de jaren heen uitgegroeid naar de moderne winkel die het nu is. De winkel herbergt een ruim assortiment van de nieuwste boeken, kantoorartikelen en tijdschriften. Ook heeft de winkel een website, waar e-books besteld kunnen worden. Ronald vertelt dat de boekenbranche volop in beweging is en media en social media een belangrijke rol spelen bij het bereiken van de consument en de keuzes die deze maakt bij het aanschaffen van boeken. Zo komen klanten na een boekbespreking op televisie de volgende dag om het besproken boek vragen. De mensen in Eibergen lezen over het algemeen dezelfde titels als landelijk gelezen worden. Sommige titels worden echter op het platteland beter verkocht dan in de stad zoals bijvoorbeeld de boeken van “Baantjer.” Naast het brede assortiment in de winkel, is het altijd mogelijk om titels die niet aanwezig zijn te bestellen en snel in huis te hebben.

Ik vraag Ronald naar de kast met publicaties uit de regio. Hij vindt het belangrijk om schrijvers uit de regio een plek te geven in zijn winkel. Hij vertelt dat hij soms ook samen met de schrijvers activiteiten organiseert rondom de presentatie van hun boeken. Zo heeft Netty Hengeveld uit Eibergen pas geleden haar nieuwe boek “Lachen en liepen in een buultjen” gepresenteerd en een signeersessie gehouden. Nieuwsgierig bekijk ik het boekje van Netty. Bijzonder, gedichten in het Achterhoeks. Ik ben benieuwd geworden naar de schrijfster achter deze teksten en besluit naar haar op zoek te gaan.

Hartelijk word ik ontvangen in de gezellige, Eibergse woning van Netty Hengeveld. In de genoeglijke huiskamer vertelt ze dat ze oorspronkelijk uit Varsseveld komt en altijd van huis uit al een connectie heeft gehad met de streek, de gebruiken en de Achterhoekse streektaal. Ik vertel, dat ik haar boekjes heb gezien en benieuwd ben geworden naar de schrijfster achter “Een helen troost” en haar nieuwste boekje “Lachen en liepen in een buultjen”. Belangrijke thema’s in de boekjes zijn troost. In haar verhalen probeert ze mensen recht te doen in hun verdriet of gevoelens. Netty is theologe en gaat in de regio regelmatig voor  als voorganger in kerkdiensten en als spreker bij uitvaarten. Vanuit haar “Lieve tied” (www.lievetied.nl) vragen mensen haar om teksten in het Achterhoeks. Ze heeft ontdekt, dat het spreken in het Achterhoeks een meerwaarde heeft, omdat het gevoel van humor in de taal beter aansluit bij de toehoorders en het ze terugbrengt naar de wortels en het diepe gevoel dat daarbij hoort. Daarbij is ook de geloofsbeleving in de Achterhoek anders en kenmerkt deze zich door een nuchtere benadering. Alles komt zoals het komt, Achterhoekers staan dicht bij de natuur en natuurbeleving. De Achterhoeker vindt troost en warmte in zijn eigen taal, die aansluit bij de gevoelens van de mensen.

Ondanks dat veel oudere mensen het Achterhoeks nog spreken en verstaan, wordt dat bij de jongere generatie steeds minder. De interesse in het Achterhoekse cultuurgoed is er wel, meer en meer zelfs, maar de kennis ontbreekt. Daarbij is het Achterhoeks soms onderhevig aan een negatieve beeldvorming en wordt het gezien als boers, niet netjes of zelfs als achterlijk en niet meer van deze tijd. Vroeger leerde men de taal van het spreken thuis, want ook op scholen was het uit den boze om Achterhoeks te spreken. Het valt dan ook niet mee, om kennis te vergaren over de streektaal en dan vooral ook de correcte spelling. Er bestaan twee spellingsvarianten van het Achterhoeks, de Waldspelling, vooral richting Doetinchem, en de Sontspelling. Netty hanteert in haar boekjes de Sontspelling, die dichter bij de spellingsregels van het Nederlands ligt. Ze heeft haar kennis over taal en taalgebruik veelal uitgebreid in de vertaalgroep Dialect en Religie, met onder andere Henk Lettink en destijds ook onder leiding van de inmiddels overleden Henk Krosenbrink, experts op het gebied van Achterhoekse streektaal en spelling. Henk Lettink redigeert veelal teksten in het Achterhoeks en was docent Duits. Daardoor is hij goed thuis in de naamvallen die ook onze streektaal kent. Henk Krosenbrink deed onder andere onderzoek en heeft vele publicaties in het Achterhoeks tot stand gebracht.

Het boekje “Een helen troost” was genomineerd als “Beste boek van de Achterhoek en Liemers” in 2014 en bestaat uit een verzameling gedichten, geschreven vanuit Netty’s eigen beleving. Het zijn unieke herinneringen aan momenten, levensverhalen van mensen die Netty in haar werk en omgeving tegenkomt. Thema’s zijn veelal troost, maar ook religieuze thema’s zijn een inspiratie voor de prachtige gedichten in het boekje.

In oktober heeft Netty een nieuw boek uitgegeven, ”Lachen en liepen in een buultjen” Dit boek is opgedragen aan haar ouders, die afgelopen voorjaar beiden tegelijk te horen kregen dat ze kanker hebben. Marjan Hengeveld, haar zus, heeft de prachtige illustraties verzorgd. Het was extra bijzonder om als zussen samen te werken aan een boek opgedragen aan hun ouders. En wat was het fijn dat ze er beiden tijdens de boekpresentatie bij boekhandel Gellekink toch even bij konden zijn. 

Het boekje “Lachen en liepen in een buultjen” bevat ook poëzie. Sommige gedichten hebben een ludiek karakter of slaan een brug tussen verdriet en humor. Ook zijn er teksten, die geschreven zijn vanuit een filosofisch thema, zoals het gedicht “de slakke”. Inspiratie voor dit gedicht, is het thema uit de Joodse mystiek, dat gaat over het gevoel van ronddraaien in een cirkel, waarbij het lijkt of je elke keer uitkomt om hetzelfde punt, maar toch elke keer nieuwe inzichten krijgt op de weg daar naartoe. Beeldend daarbij is het slakkenhuisje, dat ook een cirkel bevat, die leidt naar het midden van het huisje.

Tijdens ons gesprek sleept Netty me mee in het diepe gevoel dat de Achterhoekse taal ook voor mij met zich meebrengt. Plots denk ik terug aan de potjes Rummikub met mijn opa en oma, waarbij steevast Achterhoeks werd gesproken en waar ik voor een groot deel mijn spreekvaardigheid heb opgedaan. Of aan het moment, waarbij ik op de universiteit in Leiden aan mijn medestudenten probeerde uit te leggen wat de uitdrukking “döllig” of “No he-j ‘t verdretten” betekent. De prachtige uitdrukkingen en nuchtere humor in onze streektaal, waarvan de vertaling en vooral ook het gevoel dat het oproept, bijna niet zijn over te brengen op iemand, die niet hier is opgegroeid en de warme emotie van het Achterhoeks kent.

“Taal is het huis van het zijn”, besluit Netty met een citaat van de filosoof Heidegger “En je kunt alleen wonen in je eigen huis”. En zo is het. De boeken van Netty brengen me thuis in onze streektaal en de teksten raken me, brengen me terug naar de herinneringen aan mijn thuis, de Achterhoek.

Boekhandel Gellekink herbergt naast de schrijvers uit de regio, een enorme keuze uit vele titels. Loop eens binnen voor specials rondom de feestdagen of het perfecte cadeau voor Sinterklaas of kerst of bestel online via de webshop.

 

De boeken van Netty Hengeveld zijn een aanwinst voor jezelf, maar ook om cadeau te geven. Ze zijn verkrijgbaar bij boekhandel Gellekink maar ook via de website www.lievetied.nl/gedichtenbundels. Op de website zijn ook setjes troostkaarten verkrijgbaar met gedichten van Netty en vind je meer info over haarzelf en haar werk.

Wilma Fels

Dromer, reiziger, poeet, bewonderaar, urban knitter, hip en stoer, altijd op zoek naar verwonderingen en de humor in het leven van alledag.

InEibergen EOV VVV