In rustig vaarwater – Berkelzomp ‘De Snippe’

Door Wilma Fels
  • 29 januari 2016
  • 0 reacties

Winter. Vadertje Vorst heeft een prachtige, sprookjesachtige, witte laag aangebracht. Het is koud. Langs de Berkel wuiven de kale takken in de koude oostenwind. Stil is het, stil en verlaten. Maar wie goed kijkt, ziet de sporen van iets bijzonders. De kenmerken van een niet weg te denken gegeven op de Berkel. Vlonders liggen her en der en aan de kant ligt zo nu en dan een bevestigingspunt voor touwen. Hier vaart in het seizoen trots de berkelzomp, in Eibergen bekend onder de naam “de Snippe”. Het lijkt alsof de boot in de winter is verdwenen. Lijkt, want wie op zoek gaat, zal hem zeker vinden.

Schipper Theo Lurvink laat mij binnen in het botenhuis “de Vonder”aan het Koeweidepad in Eibergen. Dit botenhuis is de thuisbasis van de 25 Eibergse schippers en vele vrijwilligers en doet in het zomerseizoen ook dienst als museum over de Berkel. Als ik door de deur stap, komt de geur van botenlak me tegemoet. Ik kijk door de deur en daar staat hij in de steigers, “de Snippe”, imposant en glanzend.

 “De Snippe”is 8 jaar oud en is gebouwd aan de hand van een tekening op een werf in Noord-Holland. Veel Eibergenaren noemen de boot nog “de Jappe”, de berkelzomp van de schippers uit Borculo, die tot 8 jaar geleden geleend werd om ook in Eibergen te varen. Toen kreeg Eibergen een eigen zomp. De boot is vervaardigd van massief eikenhout, omdat dat zeer duurzaam is en bestand tegen de invloed van het water. De spanten worden uitgezocht op het oog, omdat deze uit 1 stuk moeten bestaan. De bouwer zoekt naar een tak die exact de vorm en lengte heeft van de spanten en zaagt deze daarvan. Het hout van de boot is gebogen. Het wordt eerst in heet water gelegd waardoor het buigbaar wordt en daarna met klemmen in de juiste vorm gezet. 

Buiten het vaarseizoen halen de schippers de zomp uit het water. Dat is een behoorlijke klus, want de boot weegt vele duizenden kilo’s. De boot wordt in het botenhuis in de steigers gezet en schoongemaakt, geschuurd en op nieuw gelakt. Ook wordt de teerlaag onderlangs de boot opnieuw aangebracht. Het roer van de zomp is tijdelijk verwijderd, omdat deze met roer eraan niet terug kan worden teruggerold in het water. De schippers hebben hun kennis over de boot en het onderhoud verworven via de ervaring van andere schippers en scheepswerven. Opvallend is, dat de boot, als hij een tijd uit het water is, altijd lek is. Het hout krimpt en de naden tussen het hout laten water door. Bij het te water laten moet het hout zich eerst weer volzuigen en trekken de naden vanzelf dicht. Het overtollige water, dat tijdens dit proces in de boot loopt, wordt er met een pomp uitgepompt.

Op dit moment zijn er vier zompen in de vaart. In Almen, Lochem, Borculo en Eibergen varen de schippers over de Berkel. Door de jaren heen zijn er veel inspanningen geweest om de vaarroute te verbeteren. Zo is met Europese subsidie het haventje op de Whemerdijk aangelegd, zijn er bruggetjes gerealiseerd, die open en dicht kunnen en kan de zomp via het kanaaltje langs het haventje de Berkel op. De duikers, die op verschillende plaatsen in de Berkel lagen, zijn verwijderd en landschap rondom de Berkel is door de jaren heen ontwikkeld als natuurgebied. Ook vanaf het water zijn er veel bijzondere planten en diersoorten te zien.

De Berkel verandert per seizoen. Deze veranderingen zijn tijdens het vaarseizoen van mei tot ongeveer september prachtig vanaf het water te zien. De tochtjes met “de Snippe”, die te boeken zijn via het Toeristisch Informatiepunt Eibergen, zijn dan ook zeer geliefd bij toeristen en mensen uit de omgeving.

Als de vorst het land verlaat en het lentezonnetje zich weer laat zien, zal “de Snippe” weer trots in het water liggen. Mooi glanzend met de nieuwe laklaag, die in de winter is aangebracht. Helemaal klaar om nieuwe avonturen te beleven en het prachtige natuurschoon van de Berkel aan de passagiers te laten zien.

Meer informatie over Stichting Berkelzomp - Eibergen 

Berkelzomp "De Snippe"

Wilma Fels

Dromer, reiziger, poeet, bewonderaar, urban knitter, hip en stoer, altijd op zoek naar verwonderingen en de humor in het leven van alledag.

InEibergen EOV VVV